Cách làm phân bón hữu cơ tại nhà đơn giản không gây mùi


Phân hữu cơ có nguồn gốc khá đa dạng, từ phân xanh, phân chuồng cho tới rác thải sinh hoạt. Trong số chúng có nhiều loại ở dạng khó tiêu, rất lâu để cây trồng có thể sử dụng. Bên cạnh đó, phân bắc, phân chuồng chứa nhiều trứng giun, sán, hạt cỏ dại và vi sinh vật gây hại.

Do đó, cần tiến hành ủ phân hữu cơ để tiêu diệt các vi sinh vật có hại, chuyển hóa chất dinh dưỡng khó tiêu thành chất dễ tiêu, tăng khả năng hấp thu ở cây trồng, nâng cao chất lượng của phân. Tuy nhiên, cách ủ phân hữu cơ đúng thì không phải ai cũng biết, hãy đọc bài này để tìm hiểu điều đó.

Thực trạng rác thải hữu cơ

Theo thống kê, mỗi ngày ở nước ta mỗi người thải ra môi trường trung bình 1kg rác thải, dân số 90 triệu người tương đương 90 triệu kg rác thải. Nếu không thu gom, xử lý kịp thời sẽ gây ô nhiễm môi trường, gây mùi hôi thối khó chịu.

Cách ủ phân hữu cơ

Trước tình hình đó, vẫn đề xử lý các loại rác thải này thành phân hữu cơ là rất cần thiết. Trong bài viết này, Fao sẽ hướng dẫn bạn cách làm phân hữu cơ tại nhà khá đơn giản. Bạn có thể tận dụng chúng để bón cho cây trong vườn, cây cảnh trong chậu….

Thành phần chính của phân bón hữu cơ

Các chất hữu cơ

Bao gồm giấy, thân và lá cây cùng các chất thải hữu cơ có khả năng phân hủy sinh học. Hỗn hợp này nên đầy đủ cả chất màu nâu và xanh lá cây.

Chất màu nâu gồm rơm rạ, cây khô, mạt cưa, vỏ quả khô… cung cấp carbon. Còn chất màu xanh gồm rau củ thửa, bã cà phê sản sinh nitơ.

Độ ẩm

Độ ẩm là yếu tố rất quan trọng, lý tưởng nhất là từ 40-60%. Nếu đống phân quá ướt hoặc quá khô, các vi sinh vật sẽ không thể phân hủy được.

Oxy

Ủ phân là quá trình cần thời gian, vì thế oxy cần thiết cho các chất hữu cơ phân hủy. Nên trộn thường xuyên để đảm bảo đống phân ủ luôn có đầy đủ oxy.

Vi khuẩn

Khi đã có đầy đủ các thành phân trên, vi sinh vật sẽ bắt đầu hoạt động, phân hủy chất hữu cơ. Vi khuẩn đã có sẵn từ khi bạn bắt đầu ủ phân.

Tìm hiểu 3 kỹ thuật ủ phân hữu cơ

Kỹ thuật ủ nổi

Áp dụng với phân bắc, phân chuồng là tốt nhất, khi ủ cần kết hợp với một trong các loại sản phẩm vi sinh như: Super lân Lâm Thao tỷ lệ 5%, chế phẩm EM thứ cấp (tỷ lệ 1-1,5 lít, dung dịch nồng độ 1-5% tưới cho 1-2 tạ phân chuồng), phân vi sinh Sông Danh (tỷ lệ 2-3%), Bi o-Plant (5ml/20lit nước trộn 1 tấn phân) hoặc chế phẩm Penac PR (5-10 gói/tấn phân).

Trộn đều các nguyên liệu với nhau, dồn thành đống cao 1,5-2m, đường kính tùy thuộc số lượng phân đem ủ.

Nén chặt, phủ một lớp bùn nhão kín toàn bộ đống phân, phái trên đỉnh đống phân để thừa một lỗ hình tròn đường kính 20-25cm để đổ nước phân bổ sung, nước dải (15-20 ngày/lần), che chắn cho đống phân ủ bằng xác hữu cơ hoặc nilon.

Sau 50-60 ngày vụ đông hoặc 40-50 ngày vụ hè đống phân này sẽ hoàn toàn hoai mục, phân tơi xốp, còn ít mùi hôi thối, lúc này mang bón cho cây trồng rất tốt.

Kỹ thuật ủ phân xanh

Yêu cầu phân men là phân chuồng tươi tỷ lệ 15-20% kết hợp với một trong các chế phẩm vi sinh như Chế phẩm EM, phân vi sinh Sông Danh tỷ lệ 3-5%, Penac PR hoặc Bio-Plant (tỷ lệ như trên).

Thu gom lá cây xanh chặt thành các đoạn dài 30-40cm, mang phơi héo để giảm thể tích, dồn thành từng lớp dày 0,5-0,6m rắc lên lớp phân men, tưới thêm nước phân chuồng, nước dải để đảm bảo độ ẩm đống phân 75-80%, rồi nén chặt.

Dùng bùn nhão trát kín toàn bộ đống phân, để lại một lỗ tưới nước ở đỉnh đống phân, cứ mỗi 15-20 ngày lại tưới bổ sung một lần để duy trì độ ẩm sau đó trát kín lại.

Sau 35-40 ngày ủ, đảo đều đống phân, tưới thêm nước cho đủ ẩm, lại nén chặt, rồi trát bùn kín, khoảng 25-30 ngày nữa phân sẽ hoàn toàn hoai mục và dùng được.

Kỹ thuật ủ chìm

Đào cái hố ủ ở chỗ đất cao ráo: sâu 1,0-1,5m, đường kính hố ủ: 1,5-3m hoặc tùy lượng phân ủ. Tất cả phần chìm của hố bao gồm cả đáy được lót bằng nilon hoặc lá chuối tươi để chống nước phân chảy đi hoặc nước ngầm xâm nhập.

Tiến hành ủ phân xanh, phân chuồng, phân bắc vào hố đã chuẩn bị, cách làm như trình bày ở phần trên.

Phân hữu cơ sau khi ủ yêu cầu phải tơi xốp, có màu nâu đen, không còn mùi hôi thì mới đạt yêu cầu. Dùng bón trực tiếp cho cây trồng tỷ lệ 5-10 tạ/sào Bắc bộ 360m2, có thể dùng bón lót hoặc bón thúc đều rất tốt.

Cách làm phân hữu cơ tại nhà

Đối với những người ở thành phố, hoặc diện tích đất sinh hoạt nhỏ thì có thể ủ phân hữu cơ theo hướn dẫn bên dưới đây rất đơn giản.

Bước 1: Chuẩn bị thùng chứa phân hữu cơ

Cách làm phân hữu cơ

Nên dùng thùng gỗ hoặc thùng nhựa… có thể tích tương đối lớn, khoảng từ 20-120 lít là hợp lý.

Lưu ý: Đối với thùng nhựa nên khoan vài lỗ nhỏ để thoát nước nếu thùng kín.

Bước 2: Chọn vị trí đặt thùng nhựa

Quá trình ủ phân hữu cơ sẽ gây ra mùi, vì vậy nên chọn vị trí đặt thùng xa nơi sinh hoạt, nhưng phải tiếp cận được nhiều ánh nắng, dễ thoát nước để đẩy nhanh tiến trình phân hủy rác..

Bước 3: Phân loại và chọn rác thải làm phân hữu cơ tại nhà

Carbon và nitơ là thành phần không thể thiếu giúp cây phát triển nhanh và khỏe mạnh. Do đó khi làm phân hữu cơ, bạn cần có đủ rác hữu cơ xanh và rác hữu cơ nâu.

Rác hữu cơ xanh: Xác cây, hoa quả thừa, tóc, phân động vật, cỏ vụn/xén, bã cà phê…

Rác hữu cơ nâu: Rơm, báo giấy/giấy vệ sinh, vải vụn, mạt cưa, vỏ trứng, túi trà lọc….

Lưu ý: Những loại rác khó phân hủy như rơm rạ hay vỏ dừa khô, nên nghiền hoặc chặt nhỏ chúng, có thể làm thủ công hoặc dùng máy chuyên dụng.

Không dùng các loại rác như Đồ nhựa, thịt của gia súc, gia cầm hay các loại xương.. vì đồ nhựa không thể phân hủy được, còn các loại thịt hay xương động vật sẽ gây mầm bệnh và mùi hôi thối. Đối với các sản phẩm từ sữa, vỏ sò vỏ hến, gỗ đã qua chế biến, than gỗ, cỏ dại, chất béo và dầu mỡ phân người và phân vật nuôi phải được qua xử lí trước khi ủ.

Đặc biệt khi ủ phân hữu cơ tại nhà không nên dùng các loại vỏ cam, quýt, lá sả, lá bạch đàn … hay bất cứ loại rác nào chứa tinh dầu, vì chúng làm hại đến sự phát triển của vi sinh vật có ích.

Bước 4: Cách trộn các loại rác hữu cơ

Cách làm phân hữu cơ tai nhà

Sau khi đã lựa chọn và phân loại đủ số lượng và loại rác đạt yêu cầu, tiến hành rải 10cm phân nâu, rồi rải một lớp phân xanh mỏng, tiếp tục 10cm phân nâu.

Trộn đều hỗn hợp, mang ủ 2 tuần mới bắt đầu tưới nước, tránh tưới nhiều nước. Tiếp tục trộn đều hỗn hợp sau khi tưới, rải thêm một lớp phân nâu lên bề mặt hỗn hợp cho đầy thùng chứa.

Bước 5: Kiểm tra độ ẩm

Cách làm phân bón hữu cơ

Dùng tay nắm hỗn hợp rác hữu cơ, nếu có nước rỉ qua các kẽ ngón tay thì cần bổ sung thêm cỏ khô hoặc rơm rạ để cân bằng lượng nước có trong rác hữu cơ.

Nếu nắm xong mở lòng bàn tay ra thấy rác tơi và rời rạc thì cần bổ sung độ ẩm bằng cách tưới nước, còn nếu thấy hỗn hợp kết dính thì độ ẩm đã đạt yêu cầu.

Bước 6: Chờ đợi và đón nhận thành quả

Làm phân hữu cơ tại nhà

Sẽ mất khoảng 30 ngày để toàn bộ phân hủy thành phân compost. Phân hữu cơ tự ủ có các đặc điểm như:

Bà con có thể nén phân hữu cơ thành dạng viên. Loại phân này có đặc tính chậm tan, do đó cây trồng hấp thu chất dinh dưỡng từ từ, tỷ lệ hấp thu cao hơn và tránh bị rửa trôi.

Bài Cùng Chuyên Mục Phân Bón