43+ Công dụng của Lá Bạc Hà, Phân loại, Mua ở đâu, Phân biệt với Húng lủi


Cây bạc hà là nguyên liệu của nhiều sản phẩm từ thức ăn, bánh kẹo, kem mứt, kem đánh răng, làm món ăn,… Trong Đông y, lá bạc hà dùng trong các bài thuốc nam chữa bệnh rất hiệu nghiệm được nhắc tới trong cuốn Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của Giáo sư Đỗ Tất Lợi.

Cây bạc hà

Rau bạc hà rất dễ bị nhầm lẫn với rau húng lủi khiến nhiều người gặp bất tiện khi sử dụng. Vì nó có vị cay hơn hẳn húng lủi, rất khó ăn.

Trong bài viết này, Fao sẽ giúp bạn phân biệt cây bạc hà qua đặc điểm, khám phá tất tần tật các công dụng của nó. Từ đó có cách sử dụng đúng, mang lại lợi ích cao nhất.

Cây bạc hà là cây gì?

Rau bạc hà là loại cây thảo, sống lâu năm, thường được dùng làm nguyên liệu chế biến món ăn, nguyên liệu thực phẩm, sản phẩm chăm sóc cá nhân,… với lợi ích rất đa dạng.

Bạc hà có thân vuông, màu xanh lục hoặc tím tía, phân nhánh, mọc đứng hoặc bò, cao 25-50cm, thân ngầm mang rễ bò lan. Các bộ phận trên mặt đất được bao phủ bởi 2 loại lông gồm lông bảo vệ và lông bài tiết tinh dầu.

Cây bạc hà có tác dụng gì

Lá hình bầu dục hoặc trứng, mọc đối, phiến dài 3-5cm, rộng 2-3cm; cả mặt trên và dưới đều có lông; cuống ngắn, quanh mép lá là khé răng đều.

Hoa mọc thành từng vòng tại nách lá, màu trắng, hồng hoặc tím hồng. Lá bắc nhỏ, hình dùi.

Đài hình chuông, gồm 5 răng đều, tràng chia thành 4 phần bằng nhau, phía trong có 1 vòng lông, ống tràng ngắn. Mỗi bông có 4 nhụy bằng nhau, chân nhụy ngắn.

Quả bế gồm 4 hạt. Mùa hoa quả từ tháng 7-10.

Thành phần hóa học của lá bạc hà

Tinh dầu là thành phần chủ yếu trong lá bạc hà có mùi thơm, vị cay, tính nóng. Loại tinh dầu này cũng chính là yếu tố quyết định giá trị của bạc hà, được dùng nguyên liệu sản xuất các sản phẩm khác.

Công dụng của cây bạc hà

Các loại bạc hà

Bạc hà có tận hơn 20 giống khác nhau, nhưng ở nước ta chủ yếu quan tâm đến 2 loại là Bạc hà Nam (Việt Nam) và Bạc hà Âu (Châu Âu). Trong đó:

Tác dụng của lá bạc hà

Công dụng của lá bạc hà rất đa dạng, xưa người dân thường trồng quanh nhà để đuổi côn trùng, rắn và phòng khi cần dùng trị bệnh. Một số tác dụng phải kể đến như:

1. Khử mùi hôi, xua đuổi côn trùng

Do có mùi thơm, dễ chịu, hơi cay nên có thể dùng tinh dầu bà hà xông nhà giúp xua đuổi côn trùng, tạo cảm giác dễ chịu.

Ở nông thôn, người ta trồng bà hà quanh nhà để hạn chế rắn đến gần, đuổi chuột, đuổi muỗi.

2. Trị dị ứng, vết côn trùng cắn

Lá bạc hà tươi giã nhuyễn đắp vào vùng da bị dị ứng hoặc chỗ côn trùng cắn sẽ giúp làm dịu nhanh, sát khuẩn, tạo điều kiện cho da nhanh hồi phục.

3. Trị hôi miệng

Miệng hôi khiến bạn mất tự tin, lười giao tiếp,.. hãy nhai trực tiếp vài lá tươi hoặc uống trà bạc hà sẽ giúp giải quyết nhanh mùi hôi khó chịu, mang đến hơi thở thơm mát.

Hiện nay, bà hà cũng được dùng sản xuất kém đánh răng, nước xúc miệng, kẹo rất thuận tiện khi sử dụng.

4. Giảm căng thằng, giúp thư giãn, chống trầm cảm

Trong bà hà chứa tinh dầu và một số chất giúp thư giãn tinh thần, kích thích các giác quan. Có thể xông tinh dầu trong nhà hoặc uống một ly trà hà bà trước khi ngủ sẽ giúp dễ ngủ và ngon giấc hơn.

5. Hạn chế đau cơ

Bạc hà có công dụng chống co thắt mạnh. Nếu bị đau cơ hãy xoa dầu bạc hà lên vùng bị đau nhức sẽ giúp nới lỏng cơ bắp và giảm đau tức thì.

6. Chống buồn nôn

Nhiều người bị say máy bay, tàu xe hãy nhâm nhi một ly trà bạc hà nóng sẽ giúp hạn chế buồn nôn. Ngoài ra, có thể nhỏ vài giọt tinh dầu vào khăn tay dùng để hít khi trên tàu xe sẽ giúp tâm trạng thư giãn, đỡ buồn nôn, mệt mỏi.

7. Trị viêm xoang, hen suyễn, làm sạch đường hô hấp

Chất chống viêm rosmarinic acid trong bạc hà sẽ giúp giúp chữa trị và ngăn ngừa các bệnh đường hô hấp.

Chỉ cần xông hơi tinh dầu hoặc lá tươi sẽ giúp sạch xoang mũi, không còn tắc nghẽn mà phòng ngừa nhiễm trùng.

Ngoài ra, bà hà đã được chứng minh là hiệu quả trong trị dị ứng do nhiễm trùng nấm, trị hen phế quản.

8. Ngăn ngừa ung thư

Vitamin C và chất chống oxy hóa trong bạc hà giúp chống lại các gốc tự do gây ung thư. Có thể phòng ngừa ung thư bằng cách bổ sung lá bạc hà vào thực đơn ăn uống.

9. Tăng cường miễn dịch

Thành phần Vitamin B, canxi và kali trong bạc hà sẽ giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.

10. Giảm cân

Bà hà có công dụng kích thích hệ tiêu hóa, tăng cường trao đổi chất và hấp thu dinh dưỡng. Sử dụng đều đặn để hỗ trợ giảm cân an toàn.

11. Trị mụn, sẹo, thâm, se khít lỗ chân lông

Một ít lá bạc hà rửa sạch, giã nát, đắp lên chỗ da bị mụn, sẹo thâm do mụn. Kiên trì thời gian dài sẽ hạn chế được mụn, làm mờ sẹo thâm, đem lại làm da sáng đẹp.

Lấy lá bà hà xay nhuyễn hoặc giã nát, trộn thêm mật ong. Bôi hỗn hợp lên da sẽ làm sạch, se khít lỗ chân lông.

12. Trị tiêu chảy, lợi tiêu hóa

Khi bị tiêu chảy hãy dùng vài lá bạc hà tươi cho vào cốc nước nóng 5 phút rồi uống. Các thành phần trong bà hà sẽ giúp hạn chế tình trạng tiêu chảy nhanh chóng.

Vị thơm the nồng của bạc hà sẽ thúc đẩy quá trình tiêu hóa, hạn chế đau bao tử cũng như phòng ngừa chứng khó tiêu.

13. Trị đau đầu

Chỉ cần vò nát 1-2 lá bạc hà rồi thoa lên mũi và trán, cơn buồn nôn và đau đầu sẽ khỏi trong tích tắc.

14. Làm hưng phấn não bộ

Người làm việc căng thẳng, học sinh sinh viên mùa thi cần kề, một chút hương tinh dầu bà hà thoang thoảng trong phòng giúp thư giãn tinh thần, kích thích não bộ hoạt động tốt hơn.

15. Thanh lọc phổi

Khi mũi bị sung huyết, hãy dùng bạc hà thể thông mũi và làm sạch phổi.

16. Lợi tiểu

Bạc hà là thuốc lợi tiểu tự nhiên, thích hợp cho người ăn mặn, giúp đào thải độc tố và muối khoáng không cần thiết tích tụ lâu trong cơ thể.

17. Hạ huyết áp

Bà hà giúp nới rộng mạch máu nên sẽ làm giảm huyết áp, tốt cho người cao huyết áp, nhưng trẻ em và người huyết áp thấp phải cẩn thận khi dùng.

18. Chữa cảm sốt

Người bị nóng sốt rét, nhức đầu, nôn ọe (trẻ sốt nóng khi bắt đầu bị lên sởi) lấy lá bạc hà và sắn dây đun sôi, uống một chén rồi xông hơi tinh dầu bà hà.

19. Giải cảm, trị sốt nóng không có mồ hôi

Pha 8-15 giọt tinh dầu bà hà vào nước ấm để uống.

20. Làm dịu cổ họng bị đau rát

Vò nát lá bạc hà với muối rồi ngậm.

21. Trị nôn mửa, ăn không tiêu

Uống 4-8 giọt tinh dầu, tráng miệng lại bằng nước.

Hoặc kết hợp 5ml tinh dầu bà hà, 5g lá bạc hà khô và 100ml rượu nặng hòa lẫn, nhỏ 1 ít vào nước ấm rồi uống. Mỗi ngày 2-3 lần tùy mức độ đầy bụng.

22. Trị chảy máu cam

Pha loãng tinh dầu bà hà vào nước, thấm vào bông gòn, nhét vào lỗ mũi 5-10 phút máu cam sẽ ngừng, lại giúp hệ hô hấp hoạt động tốt hơn.

23. Trị nám, tàn nhang

Trộn nước ép dưa chuột với bạc hà bôi lên mặt giúp trị nám, tàn nhang và các vết đồi mồi.

24. Ngăn ngừa nếp nhăn

Hỗn hợp gồm nước ép bạc hà, sữa đông, lòng trắng trứng và mật ong làm mặt nạ 1 lần mỗi tuần để ngăn ngừa sự hình thành nếp nhăn.

25. Tẩy tế bào chết

Bột yến mạch trộn với nước ép bà hà để tẩy tế bảo chết, đẩy bay bụi bẩn và dầu thừa trên da.

26. Khử mùi hôi chân

Đun sôi nước bạc hà, pha ấm ngâm chân giúp lưu thông mạch máu lại vừa trị mùi hôi chân.

27. Làm mềm gót chân

Nếu gót chân bị nứt nẻ thì dùng hỗn hợp dầu ô liu và nước ép bà hà bôi lên và đi tất.

28. Trị gàu

Hỗn hợp xay nhuyễn gồm lá bạc hà, nước cốt chanh và đất sét bôi lên da đầu giúp trị gàu.

29. Dưỡng tóc, giúp mượt tóc

Cần tây và lá bạc hà đun 20 phút, lấy nước gội đầu giúp làm sạch, khỏe và mượt tóc.

Đơn giản hơn dùng vài giọt tinh dầu bà hà gội cùng dầu gội cũng có tác dụng tương tự.

30. Chữa nấc

Vài lá bạc hà, 1 thìa nước cốt chanh, ít muối hạt và 1 cốc nước. Hòa tan hỗn hợp để uống.

31. Trị chấy, rận

Thoa dầu bạc hà lên tóc 3-4 lần/tuần.

Các bài thuốc chữa bệnh từ rau bạc hà

32. Trị ho, cảm mạo, nhức đầu, tăng miễn dịch

Thành phần: Lá bạc hà 6g, kinh giới 6g, hành hoa 6g, phòng phong 5g và bạch chỉ 4g.

Cách dùng: Tất cả rửa sạch, ráo nước, hãm nước sôi, 15-20 phút là uống được. Uống khi nóng, xong thì nằm đắp chăn và nghỉ ngơi.

33. Trị phong nhiệt, thanh phần trên, lợi hầu, hóa đờm

Bà hà khô tán bột, trộn với mật ong nặn hoàn bằng hạt súng. Mỗi ngày ngậm 1 hoàn.

34. Chứng mắt toét

Ngâm bạc hà với nước gừng qua đêm, mang sấy khô rồi tán bột. Mỗi lần 4g hòa vào nước đã đun sôi rửa mắt.

35. Bệnh lở ngứa do phong khí

Bà hà và thuyền thoái lượng bằng nhau. Uống 4g mỗi lần với rượu ấm.

36. Trị nhọt vỡ mủ, nhọt độc gây đau, lao hạch

Lấy 20-30g bạc hà (1 nắm to) ngâm 1 đêm với 200ml rượu, phơi khô rồi lại ngâm tương tự tiếp 3 đêm, sấy khô; 10 trái tạo giáp (dài cỡ 1 xích 2 thốn) bỏ vỏ đen, mang tẩm dấm, nướng vàng.

Tất cả tán bột viên hoàn bằng hạt ngô đồng, mỗi lần 20 viên uống trước mỗi bữa ăn, trẻ em dùng nửa liều.

37. Bị sốt cao, không ra mồ hôi, miệng khát, sợ nóng, đêm nằm không yên, bứt rứt

Lấy 40g thạch cao sống và 20g bạc hà tán bột, mỗi lần uống 2-4g cùng với nước nóng, mỗi ngày 3 lần.

38. Bị cảm giai đoạn đầu kèm biến chứng, phong nhiệt

Lấy 8g bà hà, 24g thạch cao, 12g thuyền thoái (bỏ chân) và 6g cam thảo sắc uống.

39. Bị ban sởi giai đoạn đầu chưa phát, phong ngứa, mề đay

Lấy 4g bà hà, 12g ngưu bàng tử, 4g thuyền thoái và 4g cam thảo sắc uống sẽ làm sởi mọc ra.

40. Trị đau đầu, mắt đỏ, họng sưng đau do phong nhiệt

Lấy 4g bà hà, 12g kinh giới, 12g cương tằm, 8g cát cánh, 8g phòng phong và 8g cam thảo sắc uống.

41. Trị răng đau do phong hỏa

Lấy 10g lá bà hà, 10g cúc hoa, 10g tổ ong, 6g bạch chỉ và 2g hoa tiêu sắc uống.

42. Trị mắt đau, đầu đau do phong nhiệt

Lấy 6g bạc hà, 10g tang diệp và 10g cúc hoa sắc uống.

43. Trị ngứa ngoài da

Lấy 30g bạc hà và 30g thuyền thoái tất cả tán bột, mỗi lần 4g uống cùng nước hoặc rượu.

Lưu ý khi dùng rau bạc hà

Phân biệt bạc hà và húng lủi

Phân biệt bạc hà và húng lủi

Cách nhận biết khá đơn giản là dựa vào hình dạng: Lá bạc hà trông đẹp hơn, có răng cưa nhỏ trong khi húng lủi không có răng cưa, bề mặt lá lại sần sùi.

Về hương vị: Bạc hà có vị thơm nồng, cay, cay, the mát mùi kem đánh răng. Trong khi lá húng lại không có vị cay, mùi không nồng bằng. Bà hà khó ăn hơn.

Cây bạc hà mua ở đâu?

Rau bạc hà ở nước ta rất phổ biến, có thể dễ dàng mua ngoài chợ, trong siêu thị. Còn tinh dầu bà hà có thể mua online trên các trang thương mại điện tử Lazada, Shopee hoặc các cửa hàng tinh dầu trên phố.

Bài Cùng Chuyên Mục Cây Thuốc Nam