Rầy Mềm, đặc điểm sinh thái và phương pháp phòng trừ


Rầy mềm có nhiều loại, chúng là loài ký sinh và gây hại cho nhiều loại cây trồng khác nhau như cây họ đậu, họ cà độc dược, bầu bí dưa, cam quýt. Thiên địch của rầy mềm có bọ rùa, dòi ăn thịt, kiến, nhện, ong ký sinh… Bài viết sau đây chúng tôi xin đề cập đến đặc điểm và biện pháp phòng trừ cho từng loại cây.

Rầy mềm gây hại họ bầu bí, dưa, cà chua

Tên khoa học: Aphis gossypii. Tên tiếng Anh: Aphid.

Đặc điểm hình thái

Rầy mềm hại cà chua

☑ Rệp mềm có hình bầu dục, nhỏ, chiều dài từ 1,5-2 mm, cuối bụng có 2 phiến đuôi và 2 ống bụng ở 2 bên. Con trưởng thành có 2 dạng:

☑ Dạng không cánh: Thân màu xanh đen, xanh thẩm và có phủ sáp; một số ít con có dạng màu vàng xanh.

☑ Dạng có cánh: Đầu và ngực màu nâu đen, bụng màu vàng nhạt, xanh nhạt, có khi xanh đậm, phiến lưng ngực trước màu đen. Mắt kép to. Ống bụng đen.

Triệu chứng gây hại

☑ Ấu trùng và thành trùng tập trung mặt dưới lá, nhất là đọt non, bông, chồi, hút nhựa làm cho các phần này bị héo hoặc để lại những vết thâm đen trên lá, và truyền bệnh virus cho cây.

☑ Trên dưa, rầy gây hại trầm trọng nếu tấn công các dây chèo hay đỉnh sinh trưởng, nếu tập trung số lượng lớn ở đọt sẽ làm cho lá bị quăn queo.

☑ Phân thải ra thu hút nhiều nấm đen bao quanh làm ảnh hưởng sự phát triển trái và ảnh hưởng đến quang hợp của cây.

☑ Rệp còn là môi giới truyền bệnh Virus.

Phương pháp phòng trừ

☑ Vệ sinh đồng ruộng, thu gom, tiêu hủy tàn dư cây trồng.

☑ Làm đất sạch trước khi gieo trồng, dùng màng phủ nông nghiệp để phủ đất.

☑ Tỉa bỏ cành, lá bị rầy tấn công nhiều.

☑ Bón phân cân đối, tưới nước đầy đủ cho cây sinh trưởng tốt, tránh bón thừa phân đạm.

☑ Khi bọ non xuất hiện phun thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát. Có thể sử dụng thuốc BVTT như Mospilan 30EC (pha 20 ml/16 lít nước).

Mospilan 30EC

Mospilan 20SP (pha 2,5 g/16 lít nước).

Wellof 330EC (pha 40 ml/16 lít nước).

Hopsan 75EC (pha 40 ml/16 lít nước)

Cyper 25EC (pha 20 ml/16 lít nước).

Cyper 25EC

Rầy mềm gây hại họ cam chanh

Chủ yếu có hai loại đó là Toxoptera auranti và Toxoptera citricidus. Cả hai loài này đều thuộc họ rầy mềm (Aphididae).

Đặc điểm hình thái

Rầy mềm hại cây cam

☑ Cơ thể chúng có hình bầu dục, bóng và có kích thước rất nhỏ, hình dáng hơi giống trái lê (như bạn đã mô tả) màu nâu đen hay màu nâu đỏ hơi hồng.

☑ Con trưởng thành đực (thường ít gặp) luôn luôn có cánh, nhưng con trưởng thành cái lại có hai dạng: có cánh và không có cánh). Con cái có cánh dài gần 2mm, còn dạng không có cánh thì lớn hơn khoảng 2mm.

☑ Rầy cái thường không có cánh và có chức năng sinh sản, thường đẻ trực tiếp ra con chứ không đẻ ra trứng, do vậy chúng tích luỹ mật số rất nhanh.

☑ Còn dạng có cánh chỉ xuất hiện khi mật số của rầy cao, lá cam đã già (hết thức ăn phù hợp), chúng sẽ bắt cặp và di chuyển đi tìm nguồn thức ăn khác, sinh sản tạo quần thể mới, để duy trì nòi giống.

Triệu chứng gây hại

Cả rầy trưởng thành và rầy non đều tập trung bu bám ở mặt dưới của những lá non, cành non, đọt non để chích hút nhựa của các bộ phận này, làm cho chồi non, lá non biến dạng, lá cong queo, còi cọc, không phát triển được, giảm khả năng tăng trưởng của cây.

Ngoài gây hại trực tiếp thì trong chất bài tiết của rầy còn có chứa nhiều chất đường mật, đây là môi trường thuận lợi cho nấm bồ hóng phát sinh, phát triển phủ kín cả cành, lá ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình quang hợp của cây.

Phương pháp phòng trừ

☑ Làm sạch đất trước khi trồng, dọn sạch tàn dư cũ.

☑ Cắt bỏ những cành, lá bị rầy mềm bám nhiều.

☑ Nên tưới bù nước cho cây.

☑ Thường xuyên theo dõi vườn cam, đặc biệt là vào các đợt cây cam ra đọt non, lá non, nếu thấy rầy có mật số cao thì có thể sử dụng thuốc hoá học để phun xịt.

☑ Có thể luân phiên sử dụng một trong các loại thuốc như Bassa 50EC (hoặc Bascide 50EC) (pha 15-20ml/bình 10 lít nước), Trebon 10EC (Pha 18-24ml/bình 10 lít nước), Supracide 40EC (hoặc Suprathion 40EC) (pha 10-15 ml/bình 8 lít nước).

Dầu khoáng DC-Tron Plus 98,8EC (pha 80-100ml/ bình 16 lít nước).

Dầu khoáng DC Tron Plus 98,8EC

Rầy mềm gây hại cây họ cải

Tên khoa học: Brevicoryne brassacicae. Họ: Aphididae.

Đặc điểm hình thái

Rầy mềm hại rau cải

Cả ấu trùng và thành trùng đều nhỏ dài khoảng 1- 2 mm, màu xanh lục đến xanh vàng, sống quần tụ ở dưới phiến lá non.

Rầy mềm có thể sinh sản đơn tính, nghĩa là đẻ con không cần sự giao phối giữa con đực và con cái, đẻ trung bình mỗi ngày 5-7 con, vòng đời rầy mềm trung bình từ 11 – 13 ngày.

Triệu chứng gây hại

Biểu hiện đầu tiên trên lá có rầy mềm tấn công là lá bị nhạt màu, sau đó chuyển màu vàng và bị xoăn lại do rầy mềm chích hút nhựa làm cho lá bị khô vàng.

Phương pháp phòng trừ

☑ Vệ sinh đồng ruộng thu dọn tàn dư cây trồng.

☑ Bón phân cân đối, không lạm dụng phân đạm.

☑ Ngắt bỏ những lá bị rầy mềm và hủy chúng đi.

☑ Sử dụng các thiên địch như bọ rùa, kiến, dòi ăn thịt, nhện… để tiêu diệt rầy mềm.

☑ Chỉ phun thuốc khi mật độ rầy mềm quá cao, phun các loại thuốc như: Actara (pha 25-30 g/ha, 1g/bình 8 lít nước), POLYTRIN P 440 EC ( pha 20 ml/bình 8 lít nước),…

Lưu ý:

☑ Rầy mềm nhân mật số rất nhanh nên thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để phát hiện kịp thời và phòng trị đúng lúc thì cũng tương đối dễ diệt.

☑ Sử dụng thuốc trừ sâu nên để ý đến quần thể thiên địch của rầy mềm.

☑ Đối với thuốc phun nên phun lúc sáng sớm hoặc chiều tối, cũng nên chú ý thời gian cách lý trước khi thu hoạch.

Sâu Bệnh - Tags: