Phương pháp quản lý rừng đầu nguồn

Phương pháp quản lý rừng đầu nguồn tổng hợp có sự tham gia của người dân

Phương pháp quản lý rừng đầu nguồn

Nhờ một dự án có ảnh hưởng sâu sắc của FAO tại Việt Nam, các cộng đồng dân cư địa phương ở tỉnh Quảng Ninh đã có khả năng cải thiện đời sống, tăng cường an ninh lương thực và hành động hướng tới một môi trường bền vững trong khu vực rừng đầu nguồn nơi họ sinh sống. Dự án Quản lý rừng đầu nguồn có sự tham gia của người dân ở huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh bắt đầu hoạt động từ năm 1994, do FAO điều hành với tài trợ từ một quỹ uỷ thác của Bỉ. Trong giai đoạn thứ hai bắt đầu từ năm 2000, dự án đã mở rộng các hoạt động từ ba lên đến bảy xã thuộc huyện Hoành Bồ. Nằm ở một vùng rừng đầu nguồn được bảo tồn trên thượng nguồn hồ thuỷ lợi quan trọng Yên Lập, dự án đang cố gắng tạo nên một tác động rõ rệt, đáng kể và bền vững đối với khu vực rừng đầu nguồn ở những vùng trung du và vùng cao thuộc huyện Hoành Bồ. Giai đoạn 1 của dự án đã được những đối tượng thụ hưởng dự án – cả nông dân lẫn chính quyền địa phương – hăng hái tiếp nhận, và FAO tin rằng giai đoạn thứ hai sẽ trở thành một mô hình về quản lý rừng đầu nguồn thành công có thể đem nhân rộng trên khắp đất nước Việt Nam.

Mấu chốt của dự án chính là khái niệm thu thập thông tin và lập kế hoạch có người dân tham gia. Giai đoạn 1 đã thành công trong hoạt động phân cấp quản lý rừng đầu nguồn và giao cho chính quyền tỉnh, huyện cũng như xã lập kế hoạch, thực thi và giám sát các sáng kiến phát triển tại huyện Hoành Bồ. Dự án tạo điều kiện cho những người nông dân ở địa phương đóng một vai trò chủ đạo trong quá trình lập kế hoạch cũng như có được cơ hội để bày tỏ những nhu cầu và nguyện vọng của họ. Mục tiêu của giai đoạn 2 của dự án là sự tham gia đầy đủ của những người dân trong vùng dự án vào quá trình đàm phán, lập kế hoạch, thực hiện, giám sát và đánh giá dự án. Do đó, giai đoạn 2 sẽ tập trung xây dựng năng lực ở địa phương để quản lý dự án và quản lý tài nguyên thiên nhiên tái tạo được trên cơ sở bền vững một cách có hiệu quả.

Dự án áp dụng một phương pháp quản lý rừng đầu nguồn tổng hợp ở mức độ cao, hỗ trợ cho chính quyền huyện Hoành Bồ trong mười lĩnh vực cần thiết để phát triển đời sống bền vững:

· Quản lý rừng tập trung vào phân loại đất rừng và giao đất rừng;

· Bảo vệ rừng và xây dựng quy ước quản lý bảo vệ rừng;

· Đưa vào trồng các giống lúa và ngô mới;

· Các hoạt động quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên lúa, lạc và đỗ tương;

· Làm vườn tập trung vào kỹ thuật canh tác trên đất dốc;

· Phát triển chăn nuôi, tập trung vào nuôi lợn, trâu và gia cầm cũng như nuôi ong;

· Phát triển các dịch vụ thú y thông qua đào tạo nông dân ở địa phương;

· Xây dựng và cải tạo hệ thống thuỷ lợi để giúp nông dân trồng được lúa hai vụ trong năm;

· Quản lý tưới tiêu để đảm bảo độ bền vững của công trình thuỷ lợi;

· Các dịch vụ tiết kiệm và tín dụng để nông dân địa phương có thể gửi tiền tiết kiệm và vay tiền, không những để đầu tư khởi động các doanh nghiệp nhỏ mới mà còn để thanh toán những chi phí đột xuất.

Nhờ các hoạt động dự án, mức sống và thu nhập đã tăng lên đáng kể thông qua nâng cao năng suất nông nghiệp, đồng thời đã giảm được nạn chặt phá rừng bất hợp pháp và đốt nương làm rẫy.

Chị Tân ở xã Dân Chủ là ví dụ về một thành viên cộng đồng mà cuộc sống khấm khá lên nhờ dự án. Chị nuôi năm đứa con, một con dâu và bố mẹ chồng già yếu. Thiết tha tìm một biện pháp để cải thiện mức sống gia đình, vào năm 1998 chị Tân đã tham gia một khoá tập huấn của dự án về chăn nuôi lợn. Sau khi hoàn thành khoá học, chị Tân đã lấy tiền tiết kiệm phụ thêm vào 2 triệu đồng (138 đô-la Mỹ) vay từ Chương trình tín dụng tiết kiệm của dự án để mua một con lợn giống và xây một chuồng lợn. Ba năm sau, chị Tân được công nhận là một nữ doanh nghiệp nhỏ thành đạt: ngoài con giống đã mua chị con nuôi thêm bốn con nữa, và là một trong những người cung cấp lợn con giống cho xã có uy tín nhất. Năm 1999 chị Tân đã dùng tiền lời thu về nhờ nuôi lợn cùng với tiền vay thêm từ dự án để mua một con bò, nhân lợi nhuận thu được từ chăn nuôi lên gấp nhiều lần